Ο ρομαντισμός των πειρατικών σταθμών ήταν ο προπομπός της ελληνικής ελεύθερης ραδιοφωνίας

Το ραδιόφωνο στην Ελλάδα έχει μια ιστορία που κλείνει κοντά έναν αιώνα. Οι πρώτες πειραματικές ραδιοφωνικές μεταδόσεις ξεκίνησαν αρχές του 20ού αιώνα, ενώ μεγάλο ρόλο έπαιξε το ραδιόφωνο κατά τη διάρκεια της Κατοχής από τους Γερμανούς. Η αμεσότητα του ραδιοφώνου με τους ακροατές είναι εξαιρετικά αποτελεσματική. Μόνο τυχαίο, λοιπόν, δεν είναι το γεγονός ότι υπήρξε και μέσον προπαγάνδας κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου, αλλά κυρίως κατά τη διάρκεια της Χούντας των Συνταγματαρχών.

Βεβαίως, η δυναμική του ραδιοφώνου χρησιμοποιήθηκε εκτενώς και από την “άλλη” πλευρά, από την “αντίσταση” και το κίνημα των φοιτητών. Άλλωστε, ήδη από τη δεκαετία του ’60 άρχισαν να πρωτοεμφανίζονται δειλά – δειλά τα πρώτα πειρατικά ραδιόφωνα, τα οποία έμελλε να γίνουν η “εναλλακτική” φωνή ενάντια στην κρατική προπαγάνδα, αλλά και ένα μέσον προσωπικής έκφρασης και δημιουργίας.

Η γέννηση της ιδιωτικής ραδιοφωνίας

Το πειρατικό ραδιόφωνο έπαιξε σημαντικό ρόλο στην εξέγερση κατά της Χούντας των Συνταγματαρχών και… “γέννησε” την ιδιωτική ραδιοφωνία στην Ελλάδα.

Έως και τη δεκαετία του ’60, το ραδιόφωνο ήταν “επιχείρηση” αποκλειστικά κρατική και εξαιρετικά κατευθυνόμενη. Υπήρχε λογοκρισία σχετικά με το τι παίζονταν και τι λέγονταν. Τα πάντα περνούσαν από κρατικό έλεγχο και για όλα απαιτούνταν κρατική εξουσιοδότηση, από τα σενάρια, τη ροή των ραδιοφωνικών εκπομπών, τον τρόπο εκφοράς του λόγου και της χρήσης συγκεκριμένων λέξεων, έως και την επιλογή των τραγουδιών.

Όπως είναι λογικό, αυτή η “αποστειρωμένη” ραδιοφωνία φάνταζε ξένη στην κοινωνία, που έψαχνε νέους τρόπους προσωπικής έκφρασης και δημιουργίας. Και, κάπως έτσι, γεννήθηκε το κίνημα των πειρατικών σταθμών τη δεκαετία του ’60. Κυρίως, όμως, τις δεκαετίες του ’80 και ’90 ήταν που εκτοξεύτηκε η δημοφιλία του. Ποιος άλλωστε μπορεί να ξεχάσει την επική ταινία “Βασικά…Καλησπέρα Σας” (1982) όπου ο Στάθης Ψάλτης προσωποποιεί με εξαιρετική επιτυχία το “πειρατικό ραδιοφωνικό κίνημα” στο σύνολό του. Σχεδόν κάθε ταράτσα πολυκατοικίας είχε και από έναν πειρατικό ραδιοφωνικό πομποδέκτη.

Και κάπως έτσι, στις 31 Μαΐου 1987, άρχισε να εκπέμπει ο “Αθήνα 9.84”, ο πρώτος σταθμός της ελεύθερης ραδιοφωνίας, με τους “πειρατές” να συμβάλουν τα μέγιστα.